Hòn Mun

Bơi và lặn quanh Hòn Mun đang tạm ngừng, và đã ngừng từ ngày 27/6/2022. Ban quản lý vịnh Nha Trang thông báo dừng “hoạt động bơi, lặn biển tại tất cả điểm lặn quanh đảo Hòn Mun”, chưa có văn bản mở lại. Bản sơ kết tháng 7/2024 của chính ban kể thêm tàu và thúng đáy kính vào diện tạm dừng, và tới tháng 7/2026 khu bảo vệ nghiêm ngặt vẫn đang dừng bơi, lặn. Gần như mọi trang bán “tour lặn Hòn Mun 2026” không nói điều này.

Lý do là san hô. Cơn bão số 9 tháng 12/2021 phá phần tây và tây bắc rạn, cộng thêm một đợt tẩy trắng, và tỉnh dừng khai thác du lịch ở đây để rạn tự phục hồi. San hô cứng tạo rạn chỉ lớn khoảng một centimet mỗi năm, nên chữ “tạm” trong thông báo đã kéo dài bốn năm và không có lý do gì để tin nó sắp ngắn lại. Việc dừng có tác dụng thật: khảo sát cuối 2022 và tháng 3/2023 cho thấy phía bắc và tây nam đảo có độ phủ san hô sống khoảng 74,5%, tức nằm trong mức tốt.

Nếu một tour vẫn bán “lặn ngắm san hô Hòn Mun”, hỏi đúng một câu: khách xuống nước ở chỗ nào. Tháng 6/2024 tỉnh Khánh Hoà duyệt thí điểm lặn biển thể thao giải trí ở bốn khu vực trong vịnh, và Hòn Mun không nằm trong đó: phía bắc Hòn Rùa, khu rạn nhân tạo ở Vĩnh Hoà, phía đông bắc đảo Trí Nguyên, và vùng nước giáp ranh giữa Bãi Tranh và Bãi Sỏi. Bốn chỗ ấy là chỗ được phép. Một buổi lặn ngoài bốn chỗ đó là chuyện giữa bạn và người bán chứ không phải một dịch vụ đã được cấp phép.

Một chỗ mình chưa chốt được, và nói ra thay vì im: tàu tour có còn dừng ở vùng nước quanh đảo hay không. Các thông báo nói về bơi, lặn và thúng đáy kính, không nói về việc tàu đi ngang, và rất nhiều lịch trình vẫn in tên Hòn Mun. Nên câu hỏi đúng khi đặt tour không phải “có ghé Hòn Mun không” — nó có thể có thật — mà là “khách xuống nước ở đâu”.

Nếu thứ bạn muốn là ngắm san hô thì nó vẫn còn, chỉ là không ở đây. Lặn biển ở Nha Trang có danh sách trung tâm lặn và cách hỏi trước khi đặt; tour ghép 3 – 4 đảo là phần đi biển cả ngày. Muốn một buổi trên đảo có sẵn dịch vụ thì Hòn Tằm, muốn một làng chài thật thì đảo Bích Đầm.