Bảo tàng tỉnh Khánh Hoà Nha Trang

Có một toà nhà kiểu Pháp đầu thế kỷ 20 nằm ở 16 Trần Phú, tức ngay trên dải phố biển, cùng khúc với khách sạn Yasaka ở số 18. Mỗi ngày hàng nghìn người đi bộ qua nó trên đường ra bãi và không biết đó là bảo tàng của cả tỉnh. Đây có lẽ là di tích bị bỏ qua nhiều nhất Nha Trang, không phải vì nó xa mà vì nó không quảng cáo gì cả.

Bảo tàng thành lập theo quyết định ngày 13/6/1979, khi đó mang tên Bảo tàng tỉnh Phú Khánh — tên của tỉnh cũ gộp Phú Yên với Khánh Hoà. Theo trang điểm đến của Cục Du lịch Quốc gia, nơi này giữ gần 10.000 hiện vật gốc và hơn 5.000 tư liệu hình ảnh, với các chuyên đề: văn hoá cổ ở Khánh Hoà, truyền thống đấu tranh cách mạng, thân thế sự nghiệp Hồ Chí Minh, và Bà mẹ Việt Nam anh hùng của tỉnh.

Thứ đáng đi nhất ở đây là lớp tiền sơ sử, và nó là lớp không nơi nào khác trong thành phố kể được. Rìu đá và đồ trang sức bằng đá thuộc văn hoá Xóm Cồn khoảng 3.500 năm trước; trống đồng Nha Trang khoảng 2.000 năm; điêu khắc đá Chămpa thế kỷ IX – XIV; tiền cổ và gốm thương mại thế kỷ IX – XVIII. Nếu bạn đã lên tháp Bà Ponagar và muốn biết cái gì có trước người Chăm ở vùng này, câu trả lời nằm trong mấy tủ kính ấy.

Một điều nữa nên biết trước để khỏi hụt hẫng: diện tích trưng bày nhỏ hơn kho rất nhiều. Con số gần 10.000 hiện vật là số đang bảo quản, không phải số đang bày. Các nguồn không thống nhất về phần trưng bày — có nguồn nói hai phòng tổng khoảng 200 m², nguồn khác nói bốn phòng chuyên đề. Dù con số nào đúng thì đây vẫn là chỗ ghé bốn mươi phút, không phải chỗ dành cả buổi sáng.

Cùng chuyến: tháp Bà Ponagar cho phần Chăm ngoài trời, bảo tàng Alexandre Yersin cách đó khoảng một cây số về phía nam cho một bảo tàng nhỏ khác trong phố, và Viện Hải dương học nếu bạn muốn một bộ sưu tập lớn hơn hẳn. Muốn phần lịch sử ngoài thành phố thì có cụm di tích Diên Khánh.